انحراف بینی یکی از مشکلاتیست که افراد زیادی با آن دست و پنجه نرم میکنند، بدون اینکه حتی بدانند دلیل سخت نفس کشیدن یا خر و پف شبانهشان همین عارضه است. این مشکل وقتی پیش میآید که تیغهی وسط بینی (که سپتوم نام دارد) از جای اصلیاش منحرف میشود. گاهی این انحراف آنقدر خفیف است که متوجهش نمیشوید، اما وقتی شدید باشد، عوارضی به همراه دارد که حتما باید درمان صورت گیرد.
انحراف بینی ممکن است از زمان تولد باشد یا بعدها بر اثر ضربه یا حادثهای ایجاد شود. فرقی نمیکند دلیل آن چیست، مهم این است که اگر عورض آزاردهندهای دارد حتما پیگیر درمان آن باشید.
انحراف بینی چیست؟
انحراف بینی یعنی تیغه داخلی بینی که باید وسط قرار بگیرد، کج شده باشد. این کجی ممکن است باعث شود که یکی از سوراخهای بینی یا حتی هر دو، درست کار نکنند و راه تنفس سختتر شود. بعضی مواقع این انحراف با چشم دیده نمیشود ولی تأثیرش در نفس کشیدن یا حتی خواب شبانه حس میشود.
انحراف ممکن است فقط باعث گرفتگی ساده راههای تنفسی شود یا در موارد شدید، باعث سردرد، خر و پف، و حتی سینوزیتهای مکرر شود. خیلی از افراد سالها با این مشکل زندگی میکنند بدون اینکه بدونن راه حلی هم برای درمان دارد.
دلایل انحراف بینی
گاهی اوقات انحراف بینی از همان بچگی وجود دارد و گاهی هم بعدها ایجاد میشود. در ادامه دلایل این مشکل را شرح میدهیم:
مادرزادی بودن
در بعضی موارد، تیغه بینی بهصورت ژنتیکی کج رشد میکند یا نوزاد در دوران بارداری در وضعیت نامناسبی در رحم قرار میگیرد که باعث میشود استخوانهای صورت و بینی درست شکل نگیرند. حتی در حین زایمان طبیعی، فشار وارد بر بینی ممکن است باعث انحراف بینی شود. این نوع انحراف معمولاً به مرور زمان و با رشد استخوانها بیشتر خود را نشان میدهد و ممکن است در نوجوانی یا بزرگسالی به شکل گرفتگی بینی، خر و پف یا حتی سینوزیتهای مکرر ظاهر شود.
ضربه یا حادثه
یکی دیگر از دلایل رایج انحراف، ضربه یا آسیب فیزیکی است. این ضربه ممکن است بر اثر تصادف، افتادن، درگیری فیزیکی یا حتی در ورزشهایی مثل فوتبال یا بوکس ایجاد شود. وقتی بینی دچار شکستگی یا فشار ناگهانی میشود، تیغه بینی ممکن است از محل اصلی خود منحرف شود.
رشد نامتوازن استخوانها
در دوران بلوغ که بدن رشد سریعی دارد، استخوانهای صورت و بینی نیز در حال رشد هستند. اما گاهی این رشد بهصورت نامتوازن و ناهماهنگ اتفاق میافتد. در این حالت، تیغه بینی ممکن است از جای خود منحرف شود، حتی بدون ضربه یا آسیب خاصی. این مشکل ممکن است بهمرور زمان بیشتر هم نمایان شود و باعث علائم مختلفی مثل گرفتگی بینی یا مشکلات تنفسی گردد.
علائم و نشانههای انحراف
انحراف بینی علائمی دارد که خیلی افراد آن را با سرماخوردگی یا آلرژی اشتباه میگیرند. اگر نشانههای زیر را دائم دارید، ممکن است دلیل آن انحراف باشد:
- گرفتگی مداوم بینی (معمولاً یک طرفه)
- تنفس سخت از بینی
- خر و پف یا تنفس با دهان در خواب
- بیدار شدن با دهان خشک
- سردرد یا احساس فشار در صورت
- عفونتهای مکرر سینوسی
- کاهش حس بویایی
آیا انحراف بینی خطرناک است؟
در بیشتر مواقع، انحراف بینی خطر جدی برای سلامتی ندارد. ولی اگر شدید باشر، کیفیت زندگی را پایین میآورد. وقتی نتوانید درست نفس بکشید، بدنتان اکسیژن کافی نمیگیرد و این خودش باعث خستگی، خوابآلودگی و حتی مشکل در تمرکز میشود.
اگر انحراف درمان نشود، باعث عوارضی مثل موارد زیر میشود:
- تنفس سخت و تنگی نفس
- آپنه خواب (قطع تنفس در خواب)
- سینوزیت مزمن
- اختلال در خواب
چگونه انحراف تشخیص داده میشود؟
تشخیص این مشکل معمولاً توسط متخصص گوش و حلق و بینی انجام میشود. در ادامه چند روش معمول تشخیص را برایتان توضیح میدهیم:
- معاینه ساده توسط پزشک:
پزشک با چراغ مخصوص داخل بینی رو بررسی میکند. این معاینه نشون میدهد آیا تیغه بینی از وسط منحرف شده یا خیر. - آندوسکوپی بینی:
در این روش لوله باریک با دوربین وارد بینی میشود و از نزدیک ساختار داخل بینی را نشون میدهد. که خیلی دقیقتر از معاینه سادهست. - تصویربرداری یا سیتیاسکن:
اگر مشکل پیچیده باشد یا بخواهید عمل کنید، پزشک ممکن است سیتیاسکن تجویز کند تا ساختار کامل بینی و سینوسها مشخص شود.
روشهای درمان انحراف بینی
درمان بستگی به شدت مشکل و میزان اذیت شدن فرد داره. بعضی وقتا نیاز به جراحی نیست، ولی در موارد شدیدتر، عمل بهترین گزینهست:
درمان دارویی
در مواردی که این عارضه خفیف است، پزشکان معمولاً درمان دارویی را توصیه میکنند. این درمانها شامل اسپریهای ضداحتقان، داروهای ضدالتهاب و در برخی موارد آنتیبیوتیک برای کاهش عفونتهای سینوسی هستند.
البته دارو درمانی فقط علائم ناشی از انحراف بینی را کنترل میکنند، مثل گرفتگی یا التهاب مخاط بینی. یعنی نمیتوانند تیغه بینی را صاف کنند یا انحراف ساختاری را برطرف کنند. بهعبارت ساده، داروها فقط تسکیندهندهاند، نه درمان قطعی.
جراحی انحراف بینی یا سپتوپلاستی
این روش، رایجترین درمان برای انحراف شدید بینی است. در عمل جراحی انحراف بینی یا سپتوپلاستی، جراح صرفا تیغه بینی را صاف میکند تا در مرکز بینی قرار گیرد. این عمل معمولاً تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی انجام میشود و مدت زمان آن بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت است.
رینوپلاستی همراه با سپتوپلاستی (جراحی ترکیبی)
بعضی از افراد نه تنها از نظر تنفسی مشکل دارند، بلکه از فرم ظاهری بینیشان هم ناراضی هستند. در این موارد، جراحی ترکیبی رینوپلاستی و سپتوپلاستی گزینه خوبیست. در این روش، هم تیغه بینی اصلاح میشود و هم شکل ظاهری بینی تغییر پیدا میکند.
سوالات متداول انحراف بینی
در موارد خفیف، بله. اگر علائم خیلی شدید نباشند، میتوان با داروهایی مثل اسپریهای ضدالتهاب، شستوشوی بینی با سرم نمکی و رعایت مراقبتهای تنفسی، علائم را کنترل کرد. ولی اگر انحراف زیاد باشد یا باعث مشکل در نفس کشیدن شود، درمان قطعی فقط با جراحی ممکن است.
اگر همیشه یک طرف بینیتان گرفته، موقع خواب خر و پف میکنید، با دهان نفس میکشید یا زیاد دچار سینوزیت میشوید، ممکن است انحراف بینی داشته باشید.
اگر فقط سپتوپلاستی انجام شود، ظاهر بینی تغییر نمیکند چون روی تیغه داخلی کار میشود. اما اگد همزمان رینوپلاستی هم انجام دهید، شکل ظاهری بینی هم بر اساس خواستهتان تغییر میکند.
